Dijital flört uygulamaları, insanları birbirine hızla bağlayan devrimsel araçlar gibi görünür. Ancak, bu sistemlerin psikolojik etkilerini anlamak için daha yakından bakmak gerekir. Kullanıcı sayısı arttıkça, eşleşme olasılığı yükselir. Fakat bu bolluk, çoğu zaman duygusal yorgunluğu da beraberinde getirir.

Bu durum literatürde “swipe fatigue”, yani kaydırma yorgunluğu olarak tanımlanır. Sürekli sağa kaydırma eylemi, yalnızca bir seçim değil; aynı zamanda zihinsel bir yüktür. Thomas, Binder ve Matthes (2023)’e göre her yeni profil, beynin “karar verme merkezini” yeniden çalıştırır. Zamanla kişi, bağ kurmak istemekten çok, sadece oyalanmak ister hâle gelir.

Bunun temelinde karar yorgunluğu (decision fatigue) bulunur. Finkel ve arkadaşları (2012), flört uygulamalarındaki seçenek bolluğunun, ilişki seçimlerini yüzeyselleştirdiğini belirtir. “Daha iyisi olabilir” düşüncesi, mevcut seçenekle bağ kurmayı zorlaştırır. Dolayısıyla, gerçek bir ilişki yerine sadece potansiyel bağların illüzyonu oluşur.

Öte yandan, “profilin psikolojisi” de kullanıcı deneyimini etkiler. Toma ve Hancock (2010), çevrimiçi flört profillerinin genellikle idealize edilmiş bir benlik sunduğunu vurgular. Böylece karşı taraf, gerçekteki kişiye değil, o kişinin temsil ettiği beklentiye bağlanır. Bu durum, hayal kırıklıklarını artırır ve ilişkilerde tatminsizlik yaratır.

Flört tükenmişliği yalnızca bireysel bir sonuç değildir. Uygulamaların algoritmaları, kullanıcıyı sürekli tetikte tutacak biçimde tasarlanır. Sürekli uyarı, beğeni ve bildirim döngüsü, beyinde dopamin salınımını tetikler. Bu geçici tatmin duygusu, uzun vadede motivasyon kaybına yol açar.

Levâic’in İlişki Yetkinlikleri Modeli (RCA), bu döngüye farklı bir bakış getirir. Model, “daha fazla eşleşme” yerine “daha fazla netlik” ilkesine dayanır. Böylece kişi, bağlantı kurmak yerine gerçekten bağ kurmayı öğrenir. Swipe yerine niyetin ön plana çıkması, duygusal farkındalık ve sürdürülebilir ilişki becerilerini destekler.

Kısacası, romantik yorgunluk sadece hissedilen bir durum değildir. Ölçülebilir, gözlemlenebilir ve dönüştürülebilir bir gerçektir. Her yorgunluk gibi, bu da farkındalıkla iyileşir.

Kaynakça

• Thomas, M. F., Binder, A., & Matthes, J. (2023). Decision-Making on Dating Apps: Is Swiping More Less and Swiping Right Wrong? [PDF]
• Finkel, E. J., Eastwick, P. W., Karney, B. R., Reis, H. T., & Sprecher, S. (2012). Online Dating: A Critical Analysis From the Perspective of Psychological Science. Psychological Science in the Public Interest, 13(1), 3–66. https://doi.org/10.1177/1529100612436522
• Toma, C. L., & Hancock, J. T. (2010). Looks and Lies: The Role of Physical Attractiveness in Online Dating Self-Presentation and Deception. Communication Research, 37(3), 335–351. https://doi.org/10.1177/0093650209356437