Modern dünyada psikolojik dayanıklılık çoğu zaman yanlış anlaşılabiliyor. Özellikle sakinlik, birçok insan tarafından doğrudan duygusal olgunlukla eş tutuluyor. Oysa insanın sessizleşmesi, tepki vermemesi ya da geri çekilmesi her zaman regüle olduğu anlamına gelmiyor. Bazen bu durum, sinir sisteminin yoğun yük karşısında kendini korumaya almak için geliştirdiği bir shutdown mekanizmasına dönüşebiliyor.
Psikolojide “freeze response” olarak tanımlanan donma tepkisi, insanın yalnızca savaşma ya da kaçma değil, aynı zamanda tamamen durma eğilimi de gösterebildiğini anlatır. Özellikle uzun süreli stres, sürekli performans baskısı, duygusal yük, kronik belirsizlik ve yoğun zihinsel maruziyet yaşayan bireylerde bu durum daha görünmez ama daha kalıcı bir hale gelebiliyor. İnsan dışarıdan sakin görünürken, içeride aslında hissini bastırıyor, bağlantısını azaltıyor ve psikolojik enerjisini minimum seviyede kullanmaya çalışıyor olabilir.
Bugün birçok insanın regülasyon ile bastırmayı birbirine karıştırmasının sebeplerinden biri de tam olarak burada başlıyor. Gerçek regülasyon, duygunun ortadan kalkması değildir. Tam tersine, kişinin hissettiği şeyi fark etmeye devam ederken düşünme kapasitesini koruyabilmesidir. Shutdown halinde ise kişi çoğu zaman duyguyla temasını kaybetmeye başlar. İlk etapta bu durum “güçlü olmak”, “çok etkilenmemek” ya da “umursamamak” gibi görünebilir. Ancak uzun vadede insanın kendi iç dünyasına yabancılaşmasına neden olabilir.
Modern yaşamın hızının bu süreç üzerinde önemli bir etkisi var. Sürekli uyarılan bir sinir sistemi, bir süre sonra yalnızca yoğun duygular karşısında değil, nötr ve sakin anlarda da kendini kapatmaya başlayabiliyor. Çünkü beden ve zihin uzun süre alarm halinde yaşadığında, sakinlik bile yabancı bir deneyime dönüşebiliyor. Bu nedenle bazı insanlar huzurlu anlarda bile rahatlayamıyor; sürekli yeni bir problem, yeni bir uyarı ya da yeni bir yoğunluk aramaya başlıyor. Sessizlik, yavaşlık ve durağanlık birçok kişi için dinlendirici olmaktan çok rahatsız edici hale gelebiliyor.
Anahtar kelimeler
Bunları da okuyabilirsin
Online Dergi
Para Konuşulmayınca İlişki Ne Konuşur?
Para tartışmaları çiftlerde daha sık değil, daha ağır geçiyor. Aile stres modeli ekonomik baskının ilişkiye nasıl girdiğini, konuşulmayan rakamların evin içinde nasıl konuşmaya devam ettiğini anlatıyor. Konuşulmayan rakam, evin içinde başka yollardan konuşur. Para konuşmak bir ilişki yetkinliğidir.
Belirsizlikte 10 Mikro Dayanak
Belirsizlik dönemlerinde en yorucu şey ne olacağını bilmemek. Kontrol edebildiklerini ayırmaktan anlamı hatırlamaya, belirsizliğin içinde tutunacak on küçük dayanak. Güne haberle başlamak, günü alarmla başlatmaktır. İkinci sütun kaygıyı, birinci sütun eylemi besler. "Neden" netse yol kaybolmaz.
Kısa Yolun Vaadi
"Sistemi çözdüm" diye başlayan hikâyeler neden bu kadar çekici? Sosyal kanıt, kaçırma korkusu ve bulaşıcı anlatılar, kısa yol kültürünün hem katılanlara hem katılmayanlara ne yaptığını anlatıyor. Kısa yol, emeğin yorgunluğundan kurtulma vaadidir. Yavaş ilerlemek bir eksiklik değil, bir tercihtir.